|
Kinh Te^' My~ He^'t Suy Tra^`m
|
Hoa Nguyen.
|
Nov 04, 2009 08:29 PST
|
Kinh Te^' My~ He^'t Suy Tra^`m
D-u+'c Ta^m RFI & Nguye^~n Xua^n Nghi~a
Nhu+ng phu.c ho^`i co`n cha^.m...
Ho^m Thu+' Na(m 29, Bo^. Thu+o+ng Ma.i Hoa Ky` tho^ng ba'o la` trong quy' ba, To^?ng sa?n pha^?m no^.i d-i.a PIB cu?a My~ d-a~ d-a.t to^'c d-o^. ta(ng tru+o+?ng quy ra toa`n na(m la` 3,5% so vo+'i quy' tru+o+'c. Sau bo^'n quy' lie^`n ta(ng tru+o+?ng o+? so^' a^m, ty? le^. 3,5% na`y d-u+o+.c coi la` kha? quan ho+n du+. ba'o cu?a gio+'i kinh te^' va` la` chi? da^'u ba'n chi'nh thu+'c la` kinh te^' d-a~ ra kho?i suy tra^`m. Nhu+ng, ne^`n kinh te^' ha`ng d-a^`u cu?a the^' gio+'i d-a~ ba('t d-a^`u ho^`i phu.c chu+a khi ma` tha^'t nghie^.p va^~n o+? mu+'c qua' cao la` 9,8%? D-u+'c Ta^m ne^u ca^u ho?i d-o' vo+'i chuye^n gia kinh te^' Nguye^~n Xua^n Nghi~a o+? Hoa Ky`....
D-u+'c Ta^m: Xin ki'nh cha`o chuye^ngia Nguye^~n Xua^n Nghi~a. Kinh te^' Hoa Ky` co' the^? d-a~ ra kho?i mo^.t chu ky` d-i`nh tre^. la^u nha^'t ke^? tu+` cuo^.c To^?ng khu?ng hoa?ng na(m 1930 khi d-a.t mu+'c ta(ng tru+o+?ng la` 3,5% trong quy' ba. Con so^' a^'y do bo^. Thu+o+ng ma.i Hoa Ky` co^ng bo^' ho^m Thu+' Na(m 29 d-a~ ga^y nga.c nhie^n sau khi kinh te^' bi. ta(ng tru+o+?ng a^m trong bo^'n quy' lie^`n. Anh d-a'nh gia' su+. phu.c ho^`i kinh te^' na`y nhu+ the^' na`o?
Nguye^~n Xua^n Nghi~a: - To^i nghi~ ra(`ng kinh te^' Hoa Ky` d-a~ d-u.ng d-a'y trong quy' ba, tu+` tha'ng Ba?y d-e^'n tha'ng Chi'n, ma` va^~n chu+a the^? no'i d-a~ phu.c ho^`i. To^'c d-o^. ta(ng tru+o+?ng 3,5% quy ra toa`n na(m so vo+'i quy' hai chi? la` mo^.t ke^'t qua? a?o va` kho^ng be^`n. Cho ne^n, gio+'i pha^n ti'ch kinh te^' cho ra(`ng d-a^y chi? la` tho^ng ba'o ba'n chi'nh thu+'c ra(`ng kinh te^' My~ d-a~ ra kho?i na.n suy tra^`m, ngu+o+`i ta pha?i cho+` so^' lie^.u kha'c trong tho+`i gian to+'i d-e^? kie^?m chu+'ng va` xa'c nha^.n.
D-u+'c Ta^m: Vi` sao anh la.i no'i tho^'ng ke^ cu?a bo^. Thu+o+ng ma.i Hoa Ky`, tu+'c la` mo^.t co+ quan nha` nu+o+'c, la.i mo+'i chi? la` mo^.t tho^ng ba'o ba'n chi'nh thu+'c?
Nguye^~n Xua^n Nghi~a: - Thu+' nha^'t, bo^. Thu+o+ng ma.i mo+'i chi? co^ng bo^' so^' so+ kho+?i ve^` sinh hoa.t kinh te^' tu+` tha'ng Ba?y d-e^'n tha'ng Chi'n va` co`n pha?i d-ie^`u chi?nh.
- Thu+' hai, ve^` d-i.nh nghi~a thi` co+ quan co' tha^?m quye^`n no'i ra(`ng kinh te^' My~ bi. suy tra^`m hay kho^ng la.i la` mo^.t to^? chu+'c tu+ nha^n, Va(n pho`ng Nghie^n cu+'u Kinh te^' Quo^'c gia, go.i ta('t la` NBER. Thu+' ba kinh te^' bi. suy tra^`m, la` re'cession, khi ta(ng tru+o+?ng tha^'p ho+n tru+o+'c trong hai quy' lie^`n, tu+'c la` ho. chi? co' the^? tuye^n bo^' chi'nh thu+'c i't ra la` sau ba tha'ng, thu+o+`ng thi` la^u ho+n. Xin d-u+o+.c nha('c la.i la` tha'ng Ta'm vu+`a ro^`i, chi'nh Va(n pho`ng Nghie^n cu+'u Kinh te^' Quo^'c gia a^'y co`n no'i la` ho. pha?i d-o+.i ho+n mo^.t na(m mo+'i co' the^? xa'c nha^.n la` he^'t suy tra^`m hay chu+a.
- Nha^n d-a^y xin no'i the^m la` ne^'u sa?n xua^'t kho^ng chi? ta(ng tru+o+?ng tha^'p ho+n - la` co' ta(ng tru+o+?ng ma` cha^.m ho+n - ma` co`n suy su.p va` ke'o da`i trong nhie^`u nga`nh sa?n xua^'t d-o^`ng loa.t vo+'i so^' tha^'t nghie^.p cao thi` ngu+o+`i ta go.i la` suy thoa'i, la` de'pression, tu+'c la` na(.ng ho+n suy tra^`m. Kinh te^' My~ bi. suy tra^`m tu+` tha'ng 12 na(m kia va` trong 12 tha'ng qua thi` coi nhu+ bi. suy thoa'i, ti'nh ra thi` d-a~ bi. chu ky` d-i`nh tre^. ke'o da`i ga^`n hai na(m, la` la^u nha^'t trong ca'c tra^.n suy tra^`m ke^? tu+` na(m 1854 d-e^'n nay vi` bi`nh qua^n trong 155 na(m vu+`a qua thi` chi? chu+`ng 17 tha'ng la` he^'t. Ve^` mu+'c d-o^. suy su.p thi` la` na(.ng nha^'t ke^? tu+` vu. To^?ng khu?ng hoa?ng na(m 1930, co`n na(.ng ho+n vu. 1980.
D-u+'c Ta^m: Nhu+~ng ye^'u to^' gi` khie^'n My~ d-a.t mu+'c ta(ng tru+o+?ng ma` anh go.i la` a?o? Tu+'c la` cao ma` gia? ta.o hay sao?
Nguye^~n Xua^n Nghi~a: - Kinh te^' My~ d-a~ d-u.ng d-a'y tu+` tha'ng Ba?y va` ba('t d-a^`u tro^`i le^n, nhu+ng ba^.t da^.y vo+'i ty? le^. la` 3,5% la` kho^ng be^`n. Chuye^.n na`y ho+i ra('c ro^'i ne^n to^i xin gia?i thi'ch.
- Khi kinh te^' bi. suy tra^`m tu+` cuo^'i na(m kia va` vu. khu?ng hoa?ng ta`i chi'nh tha'ng Chi'n na(m ngoa'i d-a^?y kinh te^' tu+` suy tra^`m xuo^'ng suy thoa'i thi` nga^n ha`ng trung u+o+ng My~ d-a~ ha. la~i sua^'t to+'i so^' kho^ng va` co`n in tie^`n bo+m va`o kinh te^' to+'i ga^`n hai nga`n ty? d-o^ la. Bie^.n pha'p tie^`n te^. a^'y khie^'n kinh te^' d-u.ng d-a'y sau 18 tha'ng suy tra^`m. Ba^y gio+` mo+'i ba('t d-a^`u phu.c ho^`i ma` ra^'t ye^'u o+'t.
- Ke^' hoa.ch ki'ch thi'ch kinh te^' tri. gia' 158 ty? d-o^ la ho^`i tha'ng Hai na(m ngoa'i chu+a ki.p co^ng hie^.u thi` My~ bi. khu?ng hoa?ng ta`i chi'nh. Ro^`i ke^' hoa.ch ki'ch ca^`u 787 ty? ho^`i tha'ng Hai na(m nay cu~ng chu+a ki.p co^ng hie^.u va` chi? go'p co' 0,6% va`o so^' 3,5% d-o' vi` gia?i nga^n qua' cha^.m va` xa`i kho^ng d-u'ng cho^~. Ye^'u to^' chi'nh d-a^?y d-a` ta(ng tru+o+?ng le^n to+'i 3,50% la` ke^' hoa.ch bo+m tie^`n cho da^n d-o^?i xe cu~ mua xe mo+'i, do My~ ho.c d-u+o+.c tu+` Pha'p va` D-u+'c, khie^'n so^' xe ba'n ta(ng vo.t trong tha'ng Ta'm va` go'p d-a` ta(ng tru+o+?ng chu+`ng 1% trong so^' 3,5% vu+`a co', ne^'u kho^ng thi` chi? co' 2,5% tho^i.
- Nhu+ng d-a^y chi? la` bie^.n pha'p khuye^'n khi'ch da^n chu'ng mua xe so+'m ho+n du+. ti'nh va` sau khi mua ro^`i thi` tho^i ne^n so^' xe ba'n ra d-a~ ta(ng 11,6% trong tha'ng Ta'm ro^`i chi? ta(ng 1,5% trong tha'ng Chi'n khi chu+o+ng tri`nh bo+m tie^`n na`y he^'t hie^.u lu+.c.
D-u+'c Ta^m: Nhu+ va^.y thi` trie^?n vo.ng kinh te^' My~ trong quy' bo^'n va` quy ra toa`n na(m nay thi` va^~n chu+a kha'?
Nguye^~n Xua^n Nghi~a: - Co' le~ to^'c d-o^. ta(ng tru+o+?ng trong ba tha'ng cuo^'i na(m se~ tha^'p ho+n so^' 3,5% ba^'t thu+o+`ng vu+`a ro^`i, o+? khoa?ng 2,5% la` mu+`ng.
- Ti`nh hi`nh d-a~ bo+'t d-en to^'i nhu+ng chu+a tha^.t sa'ng su?a va` tu`y thuo^.c nhie^`u va`o ta^m ly' ngu+o+`i da^n. Ho. chu+a ma^'y la.c quan thi` chu+a da'm tie^u xa`i ma` tie^u thu. la.i d-o'ng go'p to+'i 70% va`o to^?ng sa?n lu+o+.ng cu?a My~. Ye^'u to^' ba^'t an d-o' co`n d-u+o+.c tha^'y trong li~nh vu+.c ti'n du.ng khi ngu+o+`i ta chu+a da'm d-i vay va` nga^n ha`ng cu~ng chu+a da'm ma.nh tay cho vay du` d-a~ du+ do^i thanh khoa?n ho+n tru+o+'c. Nhie^`u nga^n ha`ng loa.i nho? o+? d-i.a phu+o+ng se~ co`n vo+~ no+. va` tin tu+'c d-o' ca`ng ga^y u+u lo cho da^n chu'ng. Sau cu`ng, vi` chu+a tin tu+o+?ng, doanh nghie^.p cha^.m tuye^?n ngu+o+`i va` ty` le^. tha^'t nghie^.p qua' cao la.i ca`ng la`m thie^n ha. de` da(.t tie^u xa`i ne^n ca`ng la`m cha^.m nhi.p phu.c ho^`i.
D-u+'c Ta^m: No'i ve^` ty? le^. tha^'t nghie^.p qua' cao thi` trie^?n vo.ng ve^` co^ng a(n vie^.c la`m sa('p to+'i se~ nhu+ the^' na`o?
Nguye^~n Xua^n Nghi~a: - Nhie^`u pha^`n se~ co`n sa su't ho+n va` d-a so^' ca'c kinh te^' gia be^n My~ du+. ba'o la` tha^'t nghie^.p se~ vu+o+.t 10% va`o d-a^`u na(m 2010 na`y. Cho d-e^'n giu+~a na(m to+'i thi` mo+'i co' hy vo.ng. Tu+'c la` My~ co' na.n phu.c ho^`i trong tha^'t nghie^.p la` tru+o+`ng ho+.p xa?y ra sau vu. suy tra^`m ra^'t nga('n na(m 2001.
- Du` sao, tho^'ng ke^ ve^` nha^n du.ng, tu+'c la` tha^'t nghie^.p cao hay tha^'p, la` loa.i tho^'ng ke^ ha^.u kie^?m, vuo^'t d-uo^i, chu+' kho^ng la` loa.i tie^n ba'o. Ti`nh hi`nh sa?n xua^'t co' kha? quan ro^`i thi` tha^'t nghie^.p sau d-o' mo+'i tha^'y gia?m. Ma` kha? quan hay kho^ng thi` co' le~ pha?i nhi`n va`o so^' lie^.u kha'c.
- Va`o tua^`n to+'i, khi U?y ban Tie^`n te^. FOMC cu?a he^. tho^'ng Nga^n ha`ng Trung u+o+ng My~ nho'm ho.p trong hai nga`y Thu+' Ba va` Thu+' Tu+, d-e^? quye^'t d-i.nh ve^` chi'nh sa'ch tie^`n te^., co' the^? la` se~ duy tri` la~i sua^'t hie^.n ta.i na`y kha' la^u nu+~a. Khi a^'y, ngu+o+`i ta ca^`n theo do~i lo+`i tuye^n bo^' cu?a U?y ban d-e^? xem gio+'i chu+'c tie^`n te^. du+. ba'o the^' na`o ve^` tu+o+ng lai. D-ie^`u a^'y cu~ng a?nh hu+o+?ng d-e^'n ta^m ly' thi. tru+o+`ng ne^'u ngu+o+`i ta du+. d-oa'n la` qua quy' ba cu?a na(m to+'i la~i sua^'t My~ se~ d-u+o+.c ta(ng le^n kho?i so^' kho^ng. Tu+'c la` ti`nh hi`nh d-ang tro+? la.i bi`nh thu+o+`ng.
|
|
 |
|
